Welbespraakte politici

Afbeeldingsresultaat voor site:ilocate.nl

Duizenden jaren zagen mensen goden, keizers, generaals en grote helden als ze naar oorlog keken. Maar de laatste twee eeuwen zijn de koningen en generaals steeds meer naar de zijlijn geschoven en zijn de spotlights gericht op de gewone soldaat en wat die meemaakte. Oorlogsromans als Im Westen nicbts Neues en oorlogsfilms als Plataan beginnen met een jonge rekruut die weinig over zichzelf en de  kantoorruimte huren schiphol wereld weet, maar enorm veel hoop en illusies met zich meetorst. Hij gelooft dat de oorlog glorieus is, dat ze vechten voor een rechtvaardige zaak en dat de generaal een genie is. Een paar weken in de echte oorlog -vol modder en bloed en de geur van de dood -draaien zijn illusies een voor een de nek om. Als hij het overleeft, komt de eerst zo naïeve rekruut veel wijzer uit de oorlog en gelooft hij niet meer in de clichés en idealen die worden gepropageerd door leraren, filmmakers en welbespraakte politici. Paradoxaal genoeg is dit verhaal inmiddels zo gezaghebbend geworden dat het overal wordt verteld, ook door leraren, filmmakers en welbespraakte politici. ‘Oorlog is heel anders dan in de film!’ waarschuwen blockbusters als Apocalypse Now, Full Metal Jacket en Black Hawk Down. De gevoelens van de gewone soldaat, als kostbare relieken opgeslagen in filmblikken, proza of poëzie, zijn de ultieme autoriteit op het gebied van oorlog geworden die iedereen is gaan respecteren. Het is net als in dat raadsel: ‘Hoeveel Vietnamveteranen zijn kantoorruimte huren groningen ervoor nodig om een lamp te verwisselen?’ ‘Hoe kan jij dat weten, je was er niet eens bij.’6 Schilders tonen ook geen belangstelling meer voor generaals te paard en tactische manoeuvres. Ze streven er nu eerder naar om de ervaringen van de gewone soldaat te laten zien. Kijk nog eens naar De Slag bij Breitenfeld en De Slag op de Witte Berg en bekijk dan de volgende twee afbeeldingen, die allebei worden beschouwd als meesterwerken binnen de twintigste-eeuwse oorlogskunst: Der Kriegvan Otto Dix en The 2000 Yard Stare van Thomas Lea.
Dix diende in de Eerste Wereldoorlog als sergeant in het Duitse leger. Lea schreef voor het tijdschrift Life over de Slag om Peleliu van i944. Walter en Snayers zagen oorlog nog als een militair en politiek fenomeen en wilden ons laten zien wat er bij bepaalde veldslagen was gebeurd, maar
36. Otto Dix, Der Krieg ( 1929-1932) .
Dix en Lea zagen oorlog als een emotioneel fenomeen en wilden ons laten zien hoe het voelt.