De centrale processor

Gerelateerde afbeelding

Stel dat we een robot bouwen waarvan de centrale processor verbonden wordt met een klomp radioactief uranium. Als de robot moet kiezen tussen twee opties – bijvoorbeeld de rechterknop of de linkerknop indrukken – telt hij het aantal uraniumatomen dat de laatste minuut is vervallen. Als dat een even aantal is, drukt hij de rechterknop in en bij een oneven aantal de linker. We kunnen nooit zeker weten wat zo’n robot gaat doen. Maar niemand zou deze machine ‘vrij’ noemen en we zouden er niet over peinzen om haar te laten meedoen aan democratische verkiezingen of haar juridisch aansprakelijk te stellen voor haar daden. Volgens onze meest actuele wetenschappelijke kennis hebben determinisme en toeval de hele taart onder elkaar verdeeld en is er letterlijk geen kruimeltje over voor ‘vrijheid’. Het heilige woord ‘vrijheid’ blijkt, net als ‘ziel’, een holle term die geen enkele waarneembare betekenis heeft. De vrije wil bestaat alleen in winkel huren schiphol de fantasieverhalen die wij mensen hebben verzonnen. De laatste nagel aan de doodkist van de vrijheid wordt geleverd door de evolutietheorie. Niet alleen kan de evolutie niet in overeenstemming gebracht worden met eeuwige zielen, ze kan ook niets met het idee van de vrije wil. Want als mensen vrij zijn, hoe kunnen ze dan gevormd zijn door natuurlijke selectie? Volgens de evolutietheorie zijn alle keuzes die dieren maken -over leefgebied, voedsel of partners – een weerspiegeling van hun genetische code. Als een dier, dankzij zijn sterke genen, besluit een voedzame paddenstoel te eten en met gezonde, vruchtbare partners te paren, worden die genen doorgegeven aan de volgende generatie. Als een winkel huren groningen dier vanwege zijn mindere genen kiest voor giftige paddenstoelen en partners met bloedarmoede, sterven die genen uit. Maar als een dier ‘vrij’ kiest wat hij eet en met wie hij paart, dan kan de natuurlijke selectie niets beginnen.